's-Hertogenbosch - Basiliek St. Jan met toren en middentoren. Torenstraat 18. Eigenaar de Gemeente.
| ||
|---|---|---|
| Monumentnummer | 21879 | |
| Plaats | 's-Hertogenbosch | |
| Plaats ID (nieuw) | 1595 | |
| Opmerking | Torenstraat 6. Kathedrale BASILIEK van St. Jan Evangelist. met middentoren en westtoren. Restauratie | |
| Coördinaten | 149500,411077 | |
Gebouw
Op de plek waar nu de Sint-Jan staat, stond eerst een romaanse kerk. De bouw hiervan startte vermoedelijk in 1220 en duurde tot 1340. Rond 1370, mogelijk na de verheffing tot kapittelkerk, begon men deze kerk echter geleidelijk aan te vervangen door een nieuwe kerk in gotische stijl. Het koor was waarschijnlijk rond 1415 voltooid, het transept rond 1470, waarna ten slotte het schip tot stand kwam. Van 1480 tot 1496 is de weelderige H. Sacramentskapel ten noorden van het koor toegevoegd. Deze kapel was in gebruik bij het Illustre Lieve Vrouwe Broederschap. In 1505 is de romaanse kerk, uitgezonderd delen van de romaanse toren, afgebroken. Als laatste verrees een hoge kruisingtoren. De gotische Sint-Jan kwam gereed omstreeks 1530.
Deze gotische Sint-Jan is als het ware over haar voorganger heen gebouwd. Er zijn nog steeds delen van de romaanse kerk bewaard gebleven. Oorspronkelijk zou ook de oude toren tegen de vlakte gaan, maar vanwege geldgebrek is dit niet gebeurd. De nieuwe toren van de Sint-Jan was gepland aan de overkant van de straat. Toen hiervan werd afgezien moest men improviseren om de kerk aan te passen. Dit is duidelijk te zien aan de gewelven in de zijschepen: op de plek waar deze aan horen te sluiten op respectievelijk de Mariakapel en de Doopkapel kloppen de gewelven niet meer: bogen houden halverwege op, gewelfaanzettingen zijn niet voltooid, etc.
Carillon
Reeds in 1425 speelde in ‘s-Hertogenbosch “Alart metten clocken” op de Sint-Janstoren. Deze Alart is de eerste van een onafgebroken reeks beiaardiers. In 2023 is Joost van Balkom stadsbeiaardier, de derde generatie uit de familie van Balkom. Voor hem was dat zijn vader Sjef van Balkom, die weer voorafgegaan werd door zijn vader Toon van Balkom. Toon van Balkom werd in 1915benoemd door het stadsbestuur van ‘s-Hertogenbosch tot “Stadscarillonneur”, zoals dat toen werd omschreven.
Bestaande klokken
| KlokkenWiki ID | Naam | Jaar | Diameter [cm.] | Gewicht [kg.] | Gieter | Slagtoon | OorlogRegistratienummer
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Klok_8955 | 1641 | 209.0 | 5500.0 | Jacob Noteman | |||
| Klok_8953 | 1979 | 195.0 | Koninklijke Eijsbouts Klokkengieterij en Fabriek van Torenuurwerken | ||||
| Klok_8954 | 1644 | 147.0 | 2350.0 | François Hemony | |||
| Klok_8954 | 1644 | 147.0 | 2350.0 | Pieter Hemony | |||
| Klok_8957 | 1872 | 142.0 | 1980.0 | Andreas Lodewijk Jan van Aerschodt | |||
| Klok_8958 | 1872 | 125.0 | 1350.0 | Andreas Lodewijk Jan van Aerschodt | |||
| Klok_8956 | 1663 | 118.0 | 1150.0 | François Hemony | |||
| Klok_8952 | 1872 | 105.0 | 830.0 | Andreas Lodewijk Jan van Aerschodt | |||
| Klok_8959 | 1954 | 57.0 | Koninklijke Eijsbouts Klokkengieterij en Fabriek van Torenuurwerken | ||||
| Klok_8960 | 1954 | 49.0 | Koninklijke Eijsbouts Klokkengieterij en Fabriek van Torenuurwerken | ||||
| Klok_8961 | 1925 | Anoniem | |||||
| Klok_13169 | Anoniem | ||||||
| Klok_13170 | Anoniem | ||||||
| Klok_13171 | Anoniem | ||||||
| Klok_13172 | Anoniem | ||||||
| Klok_13173 | Anoniem | ||||||
| Klok_13174 | Anoniem | ||||||
| Klok_13175 | Anoniem |
Verloren klokken of met onbekende status
| KlokkenWiki ID | Naam | Jaar | Diameter [cm.] | Gewicht [kg.] | Gieter | Slagtoon | OorlogRegistratienummer |
|---|