Amsterdam - Hervormde Sint Nicolaas- of Oude Kerk en toren.
| ||
|---|---|---|
| Monumentnummer | 3990 | |
| Plaats | Amsterdam | |
| Plaats ID (nieuw) | 3594 | |
| Opmerking | Oudekerksplein 15. Oude Kerk. | |
| Coördinaten | 121655,487499 | |
De Oude Kerk is het oudste nog bestaande gebouw van Amsterdam. In de tweede helft van de 13e eeuw werd een oudere houten kapel vervangen door een stenen zaalkerk. Na 1300 bouwden de Amsterdammers een ruime hallenkerk: een driebeukig gebouw met smalle, maar even hoge zijbeuken en een klein, rechthoekig koor, in gotische stijl. Voor zover bekend is het de eerste hallenkerk in Holland. Ook een toren werd gebouwd, op de plaats van de huidige. Omstreeks 1330 wordt het kleine koor vervangen door een ruimer, eenbeukig koor. In 1330-1350 worden de smalle zijbeuken vervangen door brede zijbeuken (zelfs iets breder dan het middenschip) en begint de kerk te lijken op de nu nog steeds bestaande. Deze driebeukige hallenkerk bestaat in gewijzigde vorm nog steeds.
In de daarop volgende eeuwen wordt flink gewerkt aan de vergroting van de kerk, die sinds 1334 immers een parochiekerk is. Eerst werden de zijbeuken in oostelijke richting doorgetrokken, zodat ook het koor driebeukig werd, waarna een vijfzijdige kooromgang werd gebouwd. Daarna volgden twee kapellen die de kerk het uiterlijk van een kruiskerk gaven: de Sint-Joriskapel aan de noordzijde, gebouwd in 1380-1412 (tijdens de restauratie is het jaar 1412 in een balk van het gewelf gevonden), en de Sint-Sebastiaanskapel aan de zuidzijde, gebouwd in 1450-1460. Echter, dit werd weer tenietgedaan door de bouw van nieuwe kapellen.
In de eerste helft van de 16e eeuw is de kerk verhoogd. Eerst werd het schip verhoogd met een lichtbeuk, daarna, rond 1550, werd ook de kruising verhoogd.
Ten slotte werd in 1558-1560 een lichtbeuk geplaatst op het koor (betaald uit een loterij in 1558) en werd tussen 1563 en 1565 het stenen ondergedeelte van de toren aanzienlijk verhoogd. Daar kwam een sierlijke spits op, vermoedelijk ontworpen door Joost Bilhamer. De vernieuwde, en van een grotendeels vernieuwd klokkenspel voorziene, toren is 70 meter hoog
Tot de Alteratie in 1578 was de kerk rooms-katholiek en heette ze de Sint-Nicolaaskerk. Sint-Nicolaas was onder meer de patroon van de zeelieden en werd vooral in havensteden vereerd. Pas in de periode 1884-1887 is de huidige katholieke Sint-Nicolaaskerk in de binnenstad van Amsterdam gebouwd.
Aanwezige klokken
Bestaande klokken
| KlokkenWiki ID | Jaar | Naam | Diameter [cm.] | Gewicht [kg.] | OorlogRegistratienummer
|
|---|---|---|---|---|---|
| Klok_7454 | |||||
| Klok_7455 | |||||
| Klok_7456 | |||||
| Klok_3534 | 1505 | 125 | 1230,0 | 7-C-20 | |
| Klok_3530 | 1658 | Uurklok | 175 | 3700,0 | 7-C-15 |
| Klok_3533 | 1658 | Laudate | 130 | 1360,0 | 7-C-19 |
| Klok_3529 | 1659 | 175 | 3700,0 | 7-C-18 | |
| Klok_3531 | 1689 | 140 | 1660,0 | 7-C-17P | |
| Klok_3532 | 1771 | 120 | 1070,0 | 7-C-16P |
Verloren klokken of met onbekende status
| KlokkenWiki ID | Jaar | Naam | Diameter [cm.] | Gewicht [kg.] | OorlogRegistratienummer
|
|---|---|---|---|---|---|
| Klok_7454 | |||||
| Klok_7455 | |||||
| Klok_7456 | |||||
| Klok_3534 | 1505 | 125 | 1230,0 | 7-C-20 | |
| Klok_3530 | 1658 | Uurklok | 175 | 3700,0 | 7-C-15 |
| Klok_3533 | 1658 | Laudate | 130 | 1360,0 | 7-C-19 |
| Klok_3529 | 1659 | 175 | 3700,0 | 7-C-18 | |
| Klok_3531 | 1689 | 140 | 1660,0 | 7-C-17P | |
| Klok_3532 | 1771 | 120 | 1070,0 | 7-C-16P |