Geert van Wou


Geert van Wou
Geboren ca. 1450
Geboorteplaats
Overleden ca. 1527
Overlijdensplaats
Werkzaam van:
Werkzaam tot:

Geert van Wou (Nijmegen, ca. 1450 - Kampen, 1527) wordt beschouwd als de belangrijkste luidklokkengieter die Europa gekend heeft.

Leven

Geert van Wou werd omstreeks 1450 te Nijmegen geboren, waarschijnlijk als zoon van de aldaar werkende klokkengieter Willem van Wou in Nijmegen.

's-Hertogenbosch 1474-1480

In 1474 werd hij als poorter van Den Bosch ingeschreven. In het jaar daarop sloot hij een overeenkomst met Luitgart, de echtgenote van de een jaar eerder overleden klokkengieter Willem Hoernken. Vermoedelijk was hij bij hem en diens broer Jan in dienst geweest. De opzet was waarschijnlijk om de gieterij van Hoernken voort te zetten. Maar dat lijkt mislukt omdat Geert van Wou al in 1477 een tijdelijk compagnonschap sloot met een andere Bossche gieter Gobel Moer. Met hem goot hij een grote klok voor de Eusebiuskerk van Arnhem. Zij signeerden daarbij heel opvallend, want enerzijds heet het dat de klok door Geert van Wou en Gobel Moer werd gegoten, maar ook dat Gobel Moer en Geert van Wou de klok hebben gegoten. Hij heeft er alle schijn van dat Geert van Wou daarna geheel zelfstandig is gaan werken. Zo goot hij in 1479 een kleine voorslag voor de Domtoren van Utrecht.

Kampen 1480-1527

In het jaar daarop zou hij in Kampen werk aannemen. Hij heeft zich daar toen gelijktijdig gevestigd. In die stad overleed hij in 1527.

De werkzaamheden van Geert van Wou als klokkengieter worden bij uitstek gekenmerkt door het gieten van zware geluien. Die van de Domtoren te Utrecht staat daar model voor. Dat gelui en oorspronkelijk ook beierwerk bestaat uit dertien klokken waarvan de zwaarste niet minder dan 8100 kg weegt. Nadat in de zeventiende eeuw de kleinste zeven klokken waren omgesmolten, werd het oorspronkelijk gelui in 1982 met nieuw gegoten klokken in de stijl van Van Wou weer in ere hersteld. Dergelijke zware geluien goot hij ook voor meerdere steden in Duitsland, zoals voor Hamburg, Osnabrück en Erfurt.

Voor laatstgenoemde plaats maakte hij in 1497 de beroemde Gloriosa die met haar gewicht van ongeveer 11.400 kg als een wonder van klokkengietkunst mag gelden! Die klok getuigt als geen ander hoe uiterst bekwaam Van Wou als gieter was, hoe hij in staat was een goed klokprofiel te kiezen en tenslotte welke fraaie vormgeving hij voor de opschriften en versieringen koos. Toch ondervond de gieter in 1505 te Utrecht na voltooiing van het gelui aldaar ernstige kritiek van het Domkapittel. Maar achteraf bezien lijkt dat niet terecht.

Deze opmerkelijke activiteiten liepen na 1507 min of meer teneinde. Ook concentreerde de gieter zich toen meer op Nederland en werkte hij soms samen met een andere gieter. Speelde zijn leeftijd wellicht een rol? Zeker is dat het aantal zelfstandig gegoten klokken tot zijn dood in 1527 sterk terug liep en hij toen talrijke klokken goot samen met Johannes Schonenborch. Onder andere was dit het geval met het zware gelui voor Lübeck in 1507. Niettemin zien wij een verhoogd aantal door Geert van Wou gesigneerde klokken in de periode 1523-1527. Maar waarschijnlijk zijn die van de hand van zijn gelijknamige zoon.

Naast klokken goot Geert van Wou ook geschut. Dat bracht hem een enkele maal in moeilijkheden. Het lijkt erop dat hij voor iedereen die dat wenste geschut vervaardigde. Mogelijk is dat de oorzaak. Anderzijds was hij een enkele maal ook politiek geëngageerd, zoals in Groningen waar hij zelfs geld aan die stad leende. Maar zijn bekendheid geniet hij toch door zijn luidklokken.

Een uitvoerige levensbeschrijving van Geert van Wou van André Lehr uit 2004 is hier te vinden: Geert van Wou, een uitzonderlijke klokkengieter

Samenwerkingsverbanden

Gobel Moer (1477)

Johannes Schonenborch (1507-1527)

Leerlingen

Volgens eigen zeggen heeft Van Wou vele leerlingen gehad.

Onder hen bevindt zich zeker Segewinus Haitysern, maar waarschijnlijk horen ook de volgende erbij:

Hendrick van Campen

Henricus de Tremonia

Wolter Westerhues

Geert van Wou Jr

Werk

Klokken in Nederland

Bestaande klokken


KlokkenWiki ID Jaar Locatie Naam Diameter [cm.] Gewicht [kg.] OorlogRegistratienummer

Klok 677
Klok 1773 1477
Klok 373 1482 148.0 2010.0 8-M-7/I
Klok 374 1482 120.0 1030.0 8-M-7/II
Klok 12410 1482 82.0 352.0 7-B-218P
Klok 604 1482
Klok 2547 1483 87.0 3-A-172P
Klok 1490 1483 101.0 640.0 2-M-78
Klok 672 1484
Klok 12460 1489 153.0 2185.0 9-M-1
Klok 11748 1491 109.0 746.0 7-C-67P
Klok 469 1493 160.0 2400.0 8-M-9
Klok 1028 1493 138.0 1587.0 2-M-18
Klok 12427 1493 71.0 220.0 7-M-53
Klok 1650 1494 129.0 1215.0 2-M-106
Klok 627 1495 98.0 560.0 8-M-12
Klok 12105 1495 108.0 741.0 7-M-33
Klok 12537 1495 121.0 1070.0 9-M-4
Klok 1175 1495 100.0 560.0 2-M-36
Klok 2276 1496 142.0 1950.0 3-M-34
Klok 2277 1496 127.0 1360.0 3-A-39P
Klok 2278 1496 114.0 870.0 3-M-35
Klok 807 1496 119.0 1100.0 1-M-10
Klok 12274 1497 71.0 230.0 7-M-44
Klok 2198 1498 105.0 690.0 3-M-30
Klok 1475 1498 121.0 1020.0 2-M-75
Klok 1360 1499 104.0 680.0 2-M-60
Klok 1045 1500 103.0 615.0 2-C-149P
Klok 12331 1500 118.0 905.0 7-B-204P
Klok 12469 1500 71.0 206.0 9-A-6P
Klok 2797 1501 128.0 1070.0 3-M-54
Klok 3190 1501 113.0 912.0 4-C-48P
Klok 3479 1501 135.0 1480.0 4-C-113P
Klok 9040 1501 122.0 1200.0 6-A-746P
Klok 555 1501 81.0 333.0 8-C-88P
Klok 3049 1502 87.0 446.0 4-C-8P
Klok 3481 1502 Anna Jacobus 148.0 2100.0 4-C-114P
Klok 2235 1503 111.0 830.0 3-B-92P
Klok 2236 1503 62.0 140.0 3-A-118P
Klok 3160 1503 43.0 55.0 4-M-29
Klok 11880 1503 200.0 5670.0 7-M-17
Klok 1295 1503 80.0 350.0 2-B-42P
Klok 11729 1504 100.0 623.0 7-C-65P
Klok 10163 1505 Salvator 227.8 8227.0 9-M-14/I
Klok 10164 1505 Maria 204.0 5915.0 9-M-14/II
Klok 10165 1505 Martinus 182.0 4272.0 9-M-14
Klok 10166 1505 Michaël 170.0 3343.0 9-M-14
Klok 10167 1505 Joannes Baptista 153.0 2397.0 9-M-14
Klok 10168 1505 136.0 1654.0 9-M-14
Klok 283 1506 103.0 762.0 8-A-42P
Klok 10176 1506 82.0 380.0 9-M-14
Klok 10207 1506 99.0 646.0 9-A-68P
Klok 700 1506 102.0 655.0 1-M-11
Klok 811 1506 102.0 655.0 1-M-11
Klok 12357 1506 120.0
Klok 11838 1509 155.0 2500.0 7-C-83
Klok 603 1511 122.0 940.0 8-C-102P
Klok 12210 1511 115.0 870.0 7-M-39
Klok 1112 1511 122.0 1040.0 2-C-102P
Klok 545 1512 117.0 980.0 8-M-10
Klok 1327 1512 100.0 590.0 2-M-56
Klok 12140 1513 95.0
Klok 3602 1514 75.0 275.0
Klok 3604 1514 75.0
Klok 321 1515 83.0 370.0 8-M-6
Klok 322 1515 83.0 370.0 8-M-6
Klok 1255 1515 110.0 800.0 2-C-174P
Klok 749 1516 143.0 1666.0 1-C-17P
Klok 1347 1516 117.0 950.0 2-C-84P
Klok 11717 1518 135.0 1500.0 7-B-65
Klok 1093 1519 82.0 320.0 2-C-201P
Klok 912 1520 120.0 1050.0 2-A-86P
Klok 1012 1520 111.0 810.0 2-A-161P
Klok 2035 1523 62.0 150.0 3-A-60
Klok 11835 1524 93.0
Klok 11677 1525 104.0 690.0 7-V-0
Klok 12305 1526 106.0 710.0 7-C-178P
Klok 1432 1526 134.0 1485.0 2-C-159
Klok 12217 1527 90.0 600.0 7-C-151P
Klok 1107 1527 126.0 1135.0 2-A-234P
Klok 1321 1529 111.0 750.0 2-C-100P
Klok 1125 1530 120.0 1080.0 2-M-32/II
Klok 1596 1531 101.0 650.0 2-C-22P
Klok 1077 1532 94.0 550.0 2-C-206P
Klok 1463 1537 100.0 640.0 2-C-15P
Klok 1 1538 Maria 118.0 1000.0 8-C-33
Klok 282 1538 118.0 1000.0 8-C-33
Klok 1165 1538 91.0
Klok 1603 1541
Klok 1123 1542 141.0 1874.0 2-C-46P
Klok 313 1543 88.0 309.0 8-A-50
Klok 3216 1548 115.0 904.0 4-A-14P
Klok 1087 1548 85.0 420.0 2-C-52P
Klok 1328 1548 91.0 455.0 2-A-71P
Klok 1342 1550 79.0 330.0 2-C-176P

Verloren klokken of met onbekende status


KlokkenWiki ID Jaar Locatie Naam Diameter [cm.] Gewicht [kg.] OorlogRegistratienummer

Klok 1803 1481 100.0 620.0 3-M-7
Klok 607 1482
Klok 970 1485
Klok 723 1494 116.0 960.0 1-M-2
Klok 702 1501
Klok 3484 1502 122.0 1098.0 4-A-30P
Klok 3390 1503 Maria Magdalena 43.0 55.0 4-M-29
Klok 608 1509 138.0
Klok 1115 1511
Klok 11371 1513 63.0 168.0 11-B-192P
Klok 474 1513
Klok 1257 1516 125.0 1213.0 2-C-175P
Klok 9477 1524 83.0 365.0 6-A-232P
Klok 1148 1528 64.0 185.0 2-C-68P
Klok 2143 1529
Klok 1462 1537 100.0 640.0 2-C-15P
Klok 1346 1538 88.0 390.0 2-A-176P
Klok 1240 1541 95.0 925.0 2-A-35P
Klok 1150 1541 95.0 925.0 2-A-35P
Klok 1221 1542 127.0 1311.0 2-A-133P
Klok 3044 1544 117.0
Klok 2 1949 103.0 762.0 8-A-42P


Klokken buiten Nederland

Klok Martinus uit 1474 in Kranenburg (D), R.K. St. Petri & Pauli

Klok Maria uit 1476 in Emmerich-Elten (D), R.K. St. Martinus

Klok uit 1480 in Kleve (D), R. K. Stiftskirche, alleen archivalisch bekend

Onbekend aantal klokken uit 1481 in Waesmunster (B)

Klok Maria uit 1483 in Rees (D), Evangelische Kerk

Klok uit 1483 in Kalkar (D), R.K. St. Nicolai, in 1786 gebarsten en in 1815 verkocht

Klok Antonius uit 1483 in Kalkar (D), R.K. St. Nicolai, in 1918 gevorderd

Klok Clemens uit 1485 in Bad Iburg, R.K. St. Clemens

Klok Jezus Maria Johannes uit 1486 in Haselünne (D), R.K. Ursulinenkloster, oorspronkelijk uit Oldenzaal, R.K. St. Agnesklooster. De zusterklok Agnes uit 1486 in Museum Oldenzaal.

Vier klokken uit 1485 en 1486 in Osnabrück (D), R.K. Dom:

  1. Klok Maria uit 1485, 1945 verbrand[1].
  2. Klok Regina uit 1485, sinds 1934 in de R.K. Heilig Kreuz te Osnabrück (D) [2].
  3. Klok Crispinus en Crispianus uit 1485, in 1639 omgegoten door François Hemony[3]
  4. Klok Cordula, aan het begin van de Eerste Wereldoorlog ingesmolten.[4]

Zes klokken uit 1487 in Hamburg (D), voorm. Domkerk, Klok Celsa bewaard in Hamburg-Altengamme (D), Prot. St. Nicolai, de overigen in 1805 verkocht.

Zeven klokken uit 1487 in Hamburg (D), Prot. St. Petri, 1842 verbrand

Klok Jezus Maria Johannes uit 1487 in Hamburg-Neuengamme (D), Prot. St. Johannis

Klok Laurencius uit 1490 in Belkau (D), Prot. Dorpskerk

Klok Heilige Geest uit 1490 in Demker (D), Prot. Dorpskerk

Klok Jezus Maria Anna Katharina uit 1490 in Dinslaken-Hiesfeld (D), Prot. St. Cyriakus

Klok Jezus Maria Johannes uit 1490 in Stechlin-Dollgow (D), Prot. Dorpskerk

Klok Johannes Baptist uit 1490 in Osterburg-Groß Rossau (D), Prot. Kerk

Klok Benedictus uit 1490 in Hohenberg-Krusemark (D), Prot. Kerk

Klok Jezus Maria Johannes uit 1490 in Neu-Ruppin (D), 1536 naar de Domkerk Berlin verhuist, aldaar in 1734 omgegoten

Twee klokken uit 1490 in Stendal (D). Prot. St. Marienkerk:

  1. Klok Maria
  2. Klok Anna

Klok Petrus & Paulus uit 1490 in Stendal (D), Prot. St. Petrikerk

Onbekend aantal klokken uit 1491 in Lüneburg (D), Prot. St. Johannes, in 1607 verloren gegaan

Klok Maria uit 1491 in Lüneburg (D), Prot. St. Nicolai, oorspronkelijk in de in 1871 afgebroken Lambertuskerk

Zes klokken uit 1491/92 in Lüneburg (D), Prot. St, Michaël:

  1. Klok Michaël en Benedictus uit 1491, in 1791 verkocht[5]
  2. Klok uit 1492, in 1791 verkocht
  3. Klok O Rex gloriae uit 1492, in 1791 verkocht[6]
  4. Klok Michaël uit 1492
  5. Klok uit 1492, in 1791 verkocht
  6. Klok uit 1492

Klok Johannes uit 1492 in Rhede (Westf.) (D), R.K. St. Gudula

Klok Lof uit 1492 in Altmärkische Höhe-Stapel (D), Prot. Dorpskerk

Klok Maria Antonius uit 1493 in Kalkar (D), R.K. St. Nicolai, tot 1837 in Kalkar-Hanselaer, R. K. St. Antonius, in 1918 verbrand

Twee klokken uit 1493 in Münster (Westf.) (D), R.K. St. Lamberti:

  1. Klok Lambertus
  2. Klok Maria

Klok Vincentius Genofeva uit 1494 in Bedburg-Hau-Till (D), R. K. St. Vincentius

Klok Jezus Maria Johannes uit 1494 in Emden-Wybelsum (D). Herv. Kerk, oorspronkelijk uit de in 1699 gesloopte kerk van Geerdsweer

Klok Nicolaus uit 1495 in Emden-Logumer Vorwerk, (D), Herv. Kerk, oorspronkelijk uit de in 1591 gesloopte kerk van Logum

Klok Maria uit 1495 in Drensteinfurt-Rinkerode (D), R.K. St. Pankratius

Klok Maria uit 1495 in Laar (D), Herv. Kerk

Klok Anna Antonius uit 1495 in Xanten (D), R.K. St. Viktor, in 1962 door een replica van Eijsbouts vervangen

Klok Martinus uit 1496 in Ahaus-Wessum (D), R.K. St. Martinus

Klok Maria Andreas uit 1496 in Ahaus-Wüllen (D), R.K. St. Andreas

Twee klokken uit 1497 in Erfurt (D), R.K. Dom St. Maria:

  1. Klok Gloriosa
  2. Klok Wolfram, in 1717 verbrand

Klok Vincencia uit 1497 in Erfurt (D), R.K. St. Severi

Klok Petrus uit 1497 in Moormerland-Rorichum (D), Herv. St. Nicolai

Twee klokken uit 1498 in Emmerich (D), R.K. St. Aldegundis:

  1. Klok Maria
  2. Klok Aldegunda, in 1944 verbrand

Klok Anna uit 1499 in Ahaus-Wessum (D), R.K. St. Martin

Drie klokken uit 1500 in Recklinghausen (D), R.K. St. Petrus:

  1. Klok Petrus
  2. Klok Johannes
  3. Klok Jezus Maria Johannes

Klok Maria uit 1501 in Duisburg-Beeck (D), waarschijnlijk in 1915 gevorderd

Klok uit 1501 in Emlichheim (D), Herv. Kerk

Drie klokken uit 1502 in Braunschweig (D), Prot. Dom St. Blasius:

  1. Klok Blasius Maior of Salvator
  2. Klok Maria
  3. Klok Johannes Baptista

Klok Jacobus uit 1502 in Meine (D), Prot. St. Stephani

Klok uit 1502 in Naumburg (Saale) (D), Prot. Dom St. Peter & Paul

Klok Jezus Maria Johannes uit 1503 in Gerning (DK), Prot. Dorpskerk

Klok uit 1503 in Hagen (Westf.), R.K. St. Josef

Klok Jezus Maria Johannes uit 1511 in Laar (D), Herv. Kerk

Klok Jezus Maria Johannes uit 1523 in Gronau (Leine)-Barfelde (D), Prot. St. Johannes[7]

Samen met Johannes Schonenborch:

Klok uit 1506 in Krempe (D), Prot. St. Peter, in 1814 verbrand

Twee klokken uit 1507 in Lübeck (D), Prot. St. Jakobi:

  1. Klok Salichmaker (=Salvator) of Pulsglocke
  2. Klok Laurentius, in 1743 omgegoten

Vier klokken uit 1507 in Lübeck, Prot. St. Petri & Pauli

  1. Klok Selichmaker (=Salvator), in 1942 verbrand
  2. Klok Paulus, in 1942 verbrand
  3. Uurklok, in 1942 verbrand
  4. Klok, in 1582 gebarsten en omgegoten

Klok Maria Magdalena Marta uit 1512 in Emlichheim (D), Herv. Kerk

Klok Maria uit 1516 in Emlichheim (D), Herv. Kerk

Twee klokken Maria en Anna Katharina uit 1516 in Uelsen (D), Herv. Kerk, in 1683 verbrand

Klok Gangolfus uit 1518 in Hamburg-Groß Flottbek (D), Prot. Melanchtonkerk, oorspronkelijk uit Ottensen (D), Prot. St. Gangolf/Christianskirche

Varia

Bij de aanleg van Amsterdam-Zuid werd in 1880 een straat parallel aan de Amstel naar hem vernoemd, de Van Woustraat.

Van Wou komt voor in het boek Hasse Simonsdochter van schrijfster Thea Beckman.

De trappen tussen het Stevenskerkhof en de Stikke Hezelstraat in Nijmegen kregen in 2017 de naam Geert van Woutrappen.[8]

Links

Literatuur

  • C.N. Fehrmann, De Kamper Klokgieters, hun naaste verwanten en leerlingen. Kampen 1967.
  • André Lehr, Geert van Wou - Een uitzonderlijk klokkengieter. Asten

Referenties

  1. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di026g003k0006002
  2. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di026g003k0006109
  3. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di026g003k0006206
  4. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di026g003k0006400
  5. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di024g002k0004107
  6. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di024g002k0004204
  7. ↑ https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0238-di088g016k0011204
  8. ↑ https://www.gelderlander.nl/nijmegen/trappen-bij-stevenskerkhof-br-genoemd-naar-klokkengieter~a8fe3ad5/
Overgenomen van "https://klokkenwiki.nl/index.php?title=Geert_van_Wou&oldid=83333"