Brontekst bekijken van Maria uit 1538 van Geert van Wou in Hardenberg - N.H. Kerk


{{Infobox Klok|ID=1}}
NAAM is de ...

==Klank==
{| class="wikitable" style="width:30%;"
|+
! style="vertical-align:middle;text-align:left;" |Slagtoon
! style="vertical-align:middle;text-align:left;" |fis<sup>0</sup> -19
|-
| style="vertical-align:middle;text-align:left;" |grondtoon
||FIS –192
|-
||priem
||fis<sup>0</sup> +144
|-
||terts
||a<sup>0</sup> –17
|-
||kwint
||cis<sup>1</sup> –140
|-
||oktaaf
||fis<sup>1</sup> -19
|-
||deciem
||a<sup>1</sup> -65
|-
||1ste undeciem
||h<sup>1</sup> –113
|-
||2de undeciem
||h<sup>1</sup> -78
|-
||duodeciem
||cis<sup>2</sup> -35
|-
||dubbel oktaaf
||fis<sup>2</sup> +11
|}

Klankanalyse: 
==Omschrijving==
===Kroon===
<span style="color: rgb(102, 102, 102)">In model geheel traditioneel. De kroonarmen zijn van decor voorzien bebaarde mannenkoppen, een gekeelde middengraad, weerszijden een touwband, een hol en een parelrand waarbij de parels uit elkaar zijn geplaatst, vervolgens een extra rij halve boogjes om de breedte van de kroonarm te vullen. Dit decoor is daarmee uitgebreider dan van de volgende drie Domklokken. Het deel van de kroonarm dat tegen de houten luidbalk wordt geplaatst en derhalve niet in zicht zou blijven, is niet van decor voorzien. Dit geldt ook voor de volgende drie klokken in Utrecht. eerder ook te Erfurt e.a..  Een foto uit 1928 toont het middenoog, daarop drie giettappen herkenbaar zijn.</span>

===<span style="color: rgb(102, 102, 102)">Kop</span>===
<span style="color: rgb(102, 102, 102)">Bij de typische sierringen zien we afwijkend van normale schema’s vanaf de kroon het schema 2 1 2 1.</span>

===Schouder===
<span style="color: rgb(102, 102, 102)">Sierringen rond de schouder zijn praktisch eenvoudig, zónder ‘kamperneus’. Schema : een kleine bovenste ring waarop de lelies zijn geplaatst, een ‘gewone’ sierring , twee hulplijnen waartussen het opschrift, een ‘gewone’ sierring gevolgd door een afsluitende kleine ring waartegen het eikenblad is aangebracht. Tussen de sierringen het opschrift. Boven sierringen en opschrift een staand fries van afwisselend grote en kleine Franse-lelies / fleur-de-lis zoals eerder toegepast in Erfurt op de Gloriosa. Onder sierringen en opschrift een hangend fries van afwisselend het voor van Wou typische grote/kleine eikenblad-motief met boogje verbonden zoals eerder toegepast in Erfurt, Recklinghausen en Braunschweig. Zowel de lelies- als het eikenbladmotief bevat zelf ook een sierring waardoor een extra sierring ontstaat welke niet door de trekmal is gevormd. Deze sierring is dan ook per element samengesteld, spaties bleven zichtbaar.</span>

===Flank===
<span style="color: rgb(102, 102, 102)">Op de flank twee maal (diametraal geplaatst en gecentreerd onder wijdingskruisje) een ca. 40cm. hoog reliëf van de ‘Verlosser met de wereldbol in zijn hand’. Een zelfde reliëf is eerder geplaatst op de Salvator-klokken te Kampen 1482 en Braunschweig 1502. Een halve ‘Salvator’ is geplaatst op de klok te Emlichheim uit 1516.</span>
<span style="color: rgb(102, 102, 102)">In 1511 blijkt Hinrick van Kampen over de Salvator-matrijs te beschikken (Feuerglocke in Halberstadt 1511)</span>

===Lip===
<span style="color: rgb(102, 102, 102)">Sierringen hier enigszins afwijkend. Na de sierring volgt een band welke ‘slap’ is vormgegeven. Het zijn nauwelijks meer dan twee hoekige steken, alsof een band wordt aangezet maar niet is uitgewerkt.</span> 

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">We zien dit incidenteel terugkeren bij jongere klokken.</span>

===Opschriften===
Op de schouder in gotische minuskel en majuskel:

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">(+) Saluator dicor (Q) cieo templumqz forumqz</span>

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">(L) Aethera (Q) tartareas ac stygias tenebras</span>

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">(L) Uentos astrigeros (Q) clangore soni diapason</span>

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">(L) Perqz nemus (Q) sed mentes iuuenumqz senum</span>

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">(L) Sum penetrans voce solida dulcore latente</span>

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">(L) Talis honor nec post condita tecta fuit</span>

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">(L) Gerhardus de wou me fecit</span>

<span style="color: rgb(102, 102, 102)">(R) Anno domini MCCCCCU</span>

(+) locatie van het wijdingskruisje.

(Q) Een liggend kwadrantje circa 5x5 mm

(R) (L) locatie van een roosje of lelie in de tekst.


Het opschrift vult de gehele klokomtrek.

Het woord ‘Saluator’ staat gecentreerd.

De majuskel ''A'' <span style="color: rgb(102, 102, 102)"> van Aethera</span> is met een nieuwe matrijs gevormd, dit gebruik te Utrecht is te beschouwen als een novum.

Bij de minuskels zijn de eind-ss zijn het gangbare korte type. Alle overige ss-en zijn van het lange type.

{{Tabel KlokInscripties|ID=1}}

==Bijzonderheden==
<span class="ve-pasteProtect" style="color: rgb(102, 102, 102)">Hoog op de flank tegen de kop van de klok aan de binnenzijde (thans zuidzijde) bevindt zich een uitstulping van brons : een gietfout.</span>
<span class="ve-pasteProtect" style="color: rgb(102, 102, 102)">Midden op de flank binnenzijde (thans noordzijde) een kleine gietfout, een frots, welke direct werd weggewerkt, sporen van herstel bleven zichtbaar. vergelijkbaar herstel wordt meer aangetroffen bij Van Wou-klokken.</span>

<span class="ve-pasteProtect" style="color: rgb(102, 102, 102)">De klok is in de 17</span><sup>de</sup> <span class="ve-pasteProtect" style="color: rgb(102, 102, 102)">eeuw (in 1658 of 1661: in deze periode hing de klok in een krukas) reeds over 90° met de klok mee gekeerd, voorheen wees het wijdingskruisje naar het noorden.</span>

<span class="ve-pasteProtect" style="color: rgb(102, 102, 102)">In de klok functioneert de oude ‘Van Wou-klepel’ welke in het midden sporen van herstel laat zien, wat de Domrekeningen melden in 1531. De klepel werd toen in Amsterdam hersteld.</span>

<span class="ve-pasteProtect" style="color: rgb(102, 102, 102)">De klok heeft vier grote slagvlakken, ook het oude paar vertoont uitslag van stukjes brons.</span>

<span class="ve-pasteProtect" style="color: rgb(102, 102, 102)">Sporen van eenzijdige aanslag zijn niet overtuigend aangetroffen.</span>

<span class="ve-pasteProtect" style="color: rgb(102, 102, 102)">Op de slagring aan de buitenzijde is nog aan te wijzen waar de slaghamer van het uurwerk de klok raakte in de periode van 1666 tot 1906.</span>

==Bronnen==
https://www.utrechtsklokkenluidersgilde.nl/klokkenkennis/klokkeninformatie/klokken-domtoren/
{{DEFAULTSORT:Maria, 1538}}
[[Categorie:Klokken]]